درباره «دهه محسنیه»؛ بدعت یا عزای واقعی؟
۷۹۵۱۶۳
۲۰ آبان ۱۳۹۷ - ۰۸:۱۱
۶۷۳۲ 
مردم مسلمان ایران به دلیل‌احترام به مقام ائمه اطهار در ماه‌های محرم و صفر که ایام حزن اهل‌بیت است، از برپایی مجالس عقد و عروسی خودداری می‌کنند.

روزنامه صبح نو: مردم مسلمان ایران به دلیل‌احترام به مقام ائمه اطهار در ماه‌های محرم و صفر که ایام حزن اهل‌بیت است، از برپایی مجالس عقد و عروسی خودداری می‌کنند.

هر چند خواندن صیغه محرمیت فی‌نفسه اشکال شرعی ندارد اما شادمانی در این ایام در میان مردم متدین ایران عملی «خلاف عرف» محسوب می‌شود و به همین دلیل تالارها در این ایام شاهد برگزاری جشن عروسی نیست و بسیاری از مردم تاریخ عروسی خود را بلافاصله پس از ماه صفر و همزمان با آغاز ماه ربیع‌الاول تعیین می‌کنند.

در این میان جریانی خاص از متدینان قائل شده‌اند که پس از ماه صفر عزاداری تمام نمی‌شود و ایام عزاداری جدیدی به نام «محسنیه» وضع کرده‌اند.

ایامی که به گفته آنان سالگرد هجوم به خانه حضرت زهرا (س) و به شهادت رساندن فرزند به دنیا نیامده ایشان، حضرت محسن؟ع؟است. هر چند در اینکه هجوم به خانه صدیقه طاهره (س) در چه تاریخی و چندبار بوده است و حضرت محسن(ع) چه زمانی به شهادت رسیده‌اند اختلاف وجود دارد اما این جریان خاص، روزهای ابتدایی ماه ربیع را به‌عنوان ایام حزن رسمی تلقی کرده و برپایی باشکوه عزاداری را مورد تاکید قرار می‌دهند.

مسأله این یادداشت، بررسی مستندات تاریخی این موضوع نیست. آنچه در این متن مورد بررسی قرار می‌گیرد تلقی‌های گوناگونی است که جریان‌های مختلف فقهی نسبت به مقوله عرف دارند.

درباره «دهه محسنیه»؛ بدعت یا عزای واقعی؟

اینکه هر کدام بر اساس چه شناختی از عرف، حکم به برپایی عزاداری در این ایام و رواج مناسک این‌چنینی می‌دهند.یکی از مسائلی که در استنباطات فقهی و استخراج احکام تأثیر بسیاری دارد، مقوله «عرف» است.

اینکه فقیه چه آگاهی‌ای از شرایط زمان و مکان دارد و تاثیر نظرات او بر عرف جامعه چیست، می‌تواند یکی از ارکان چگونه اظهار نظر کردن مراجع دینی قرار بگیرد. مفهوم عرف گاهی شامل شرایط یک محل، شهر، کشور و حتی شرایط بین‌المللی می‌شود.

اساساً یکی از تمایزات گفتمان فقهی اسلام ناب به پرچمداری امام خمینی (ره) تأکید بر همین مقوله عرف و آگاهی نسبت به شرایط زمان و مکان بود که منجر به موفقیت ایشان در بنیان‌گذاری و رهبری انقلاب و نظام اسلامی شد.

در مقابلِ گفتمان اسلام ناب، گفتمانی در حوزه های علمیه وجود داشت که در موضوعات مختلف مانعی در برابر انقلاب اسلامی تلقی می‌شد و در مصادیق گوناگونی برای انقلاب اسلامی مانع‌تراشی می‌کرد و امام خمینی (ره) در مقاطع مختلف با تعابیر تندی از این جریان یاد کرده‌اند.ماجرای قمه‌زنی، نهم ربیع، توهین به اهل سنت و ... از جمله مصادیقی است که این دو گفتمان، نظرات گوناگونی را درباره آن ابراز داشته‌اند.

یکی از این مصادیق مربوط به مناسک عزاداری است. جریان متحجر همواره بر مناسک‌سازی‌های گوناگون در رابطه با برگزاری ایام عزاداری تأکید می‌کنند. «ایام محسنیه» یکی از ابداعات ایشان است که در سال‌های اخیر بر طبل آن می‌کوبند و اهمیت آن را حتی از محرم هم بالاتر می‌دانند. تأکید گفتمان تحجر بر مناسک مربوط به «محسنیه» امری اتفاقی نیست.

بی‎توجهی به تدابیر امامان معصوم در تأکید بر عزاداری سیدالشهداء و نیز امر تولی و تبری، از یک طرف و ناآگاهی از شرایط زمان و مکان از طرف دیگر، موجب می‌شود که علاوه بر راه‌اندازی مراسمات مشابه عزاداری محرم، مناسکی ابداعی مضر در عزاداری یا تبری را پی گیری کنند.

ترویج قمه‌زنی (بدون توجه به بازنمایی آن در عرف بین‌الملل)، توهین و لعن مقدسات اهل سنت (بدون توجه به عرف امت اسلامی) و برپایی عزاداری در ایام ابتدایی ربیع‌الاول (بدون توجه به عرف مردم مسلمان ایران) نمونه‌هایی از این دست بی‌توجهی‌ها و یا عدم آگاهی‌ها از شرایط زمان و مکان است.

یکی از سؤالاتی که عرف مردم در برابر ابداع ایام عزاداری متعدد و متنوع مطرح می‌کنند این است که اگر چهارده معصوم داشته باشیم و برای هر کدام بخواهیم ایام عزاداری برپا کنیم، همه سال را باید عزا بگیریم و این امر چه‌طور ممکن است؟!

این موضوع وقتی بغرنج‌تر می‌شود که ایام عزاداری مختص به چهارده‌معصوم نیست و دیگر منسوبان به خاندان عصمت و طهارت مانند حضرت محسن، حضرت معصومه، حضرت مسلم، حضرت خدیجه و... را در بر می‌گیرد.

چنانچه شاهد برگزاری ایامی با همین نام‌ها در دیگر ایام سال هم هستیم. این مسأله وقتی شکل حادتری به خود می‌گیرد که داعیه‌داران این مناسک به مردم حمله کنند که چرا ایام حزن اهل بیت را هتک حرمت می‌کنید؟!

فهم این امور که در عرف مردم به راحتی با عقل سلیم فهمیده می‌شود چندان امر پیچیده‌ای نیست.

اما فکر متحجر که شکل محفلی و فرقه‌ای به خود می‌گیرد، در راستای تدابیر ائمه هدی در جهت دهی عزاداری شیعیان به سوی قله‎ی عاشورا، حرکت نمی‌کند و با عرف متشرعه نیز که با عقل سلیم مقارن است هم افق نمی‎شود و اینچنین موجب وهن شیعه می گردد.

تحلیل‌های دیگری در این رابطه مانند اینکه در مناسک‌سازی‌ها منافع اقتصادی دخیل است، یا اینکه اهداف سیاسی داخلی و استعماری آن را ایجاد کرده است، وجود دارد که اطلاعاتی هم برای آن ذکر شده است اما نگارنده قصد ورود به این فضا و اثبات این مدعاها را ندارد.

در مقابل این جریان متحجر و بی‌توجه به عرف، سنتی فقهی، اصیل و آگاه به زمان و عرف وجود دارد که همواره در اظهارات خود زمینه فرهنگی و اجتماعی را در نظر داشته‌اند، همچون مرجع عالی‏قدر آیت‌الله شبیری زنجانی که در روزهای اخیر جنجالی بر سر دیدار ناخواسته ایشان با رییس‌جمهوری اسبق ایجاد شد. ایشان که در تتبعات فقهی خود درباره ولایت فقیه با امام‌خمینی؟ره؟ هم‌نظر است و مقبوله عمر ابن حنظله را دال بر ولایت مطقه فقیه می‌داند.

درباره «دهه محسنیه»؛ بدعت یا عزای واقعی؟

جالب اینجاست که ایشان در مساله عزاداری ایام محسنیه، دقیقا بر مقوله «عرف» تأکید می‌کند و می‌گوید: همین‌طور پشت سر هم دهه درست‌کردن، توسط جامعه قابل پذیرش نیست و به مرور زمان زمینه انکار مجموعه عزاداری‌ها را به وجود می‌آورد. افراط در عزاداری‌ها به تفریط می‌انجامد.

آیت‌الله شبیری با تأکید بر این‌که موضوع هتک عزاداری را عرف تشخیص می‌دهد و مسأله‌ای شرعی نیست، می‌گوید: حدیث خاصی راجع به مدت زمان عزاداری‌ها وجود ندارد.

از نظر شرعی هتک حرمت عزای اهل‌بیت؟عهم؟خلاف شرع است اما این‌که چه کاری هتک حرمت است را خود افراد باید تشخیص بدهند. تشخیص این موضوع بر عهده عرف است.

جامعه مشخص می‌کند تا چه زمانی باید عزا نگه داشته شود. او همچنین می‌افزاید: امروزه برخی از منبری‌ها و بعضی از مداح‌های بی‌تقوا حرف‌های بی‌سند و مجالس بی‌سندی را ترویج می‌کنند.

نظر عرف، پس از ترویج آن در جامعه، ممکن است به این‌که هرگونه مجلس شادی در این ایام، هتک حرمت باشد تغییر کند البته در این صورت موضوع هتک حرمت محقق است و افراد هم شرعاً موظفند هتک حرمت نکنند ولی آیا ما باید دنبال این باشیم که آن‌قدر در اذهان مردم بعضی از مصادیق را به عنوان هتک عزاداری مطرح کنیم و آن را تبلیغ کنیم تا واقعا عرف آن را هتک بداند؟

آیا شرع چنین سفارشی به ما کرده است؟ همچنین ایشان در استفتائی که پرسیده شده «نظر حضرت‌عالی در مورد برگزاری مراسم ایام محسنیه چیست؟» می‌‌نویسد: توسل به ذیل عنایت معصومین؟عهم؟ و فرزندان آن‌ها کار بسیار خوبی است ولی بهتر این است که برنامه‌های جدیدی که در میان شیعه سابقه نداشته است ترتیب داده نشود.

این قبیل اظهارنظرها توسط مراجع «عرف‌آگاه» کم نیست و آیات عظام در این باره مواضع صریحی گرفته‌اند. گفتمان تحجر همچنان با تأکید بر روایاتی که سند قطعی آن هم مشخص نیست بر امری که به‌طور مستقیم با زندگی روزمره مردم در تقابل است تأکید می‌کنند.

دردآور است که به دلیل حاکمیت دینی در ایران گاهی مناسک‌سازی‌ها به پای جمهوری اسلامی نوشته می‌شود. در حالی که همواره گفتمان اسلام ناب در برابر گفتمان متحجری که بر طبل مناسک این‌چنینی می‌کوبد قرار داشته است.

انتشار یافته: 16
در انتظار بررسی:0
Iran, Islamic Republic of
08:30 - 1397/08/20
برترينها مزدور اسرائيل خواهشا دهن نجستو ببند و نام اهل بيت رو نيار تورو به اين مسائل نيومده تو برو درباره روانشناسي رژلب مطلب بذار
هرموقع مسئله مذهبي تو مطرح ميكني تنم ميلرزه انقدر تاريك هستي ان شالله با اوليا طاغوت محشور شي
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۳ - ۱۳۹۷/۰۸/۲۰
خیلی وقیح و بی ادب هستی،در مورد هر مطلبی هم منتقدانی وجود داره و هم موافقانی.البته اگه تو جامعه بگردی می بینی که مردم از عزاداری خسته شدن،چرا که شرایط جامعه به گونه ای است که مردم همینجوری حال خوبی ندارن و دایم در حال عزا و ماتم هستن.
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۲۲:۰۲ - ۱۳۹۷/۰۸/۲۰
حالا برترینها آشغال هست ولی براش دعا کن عاقبت بخیر بشه
بدون نام
Australia
۰۹:۰۶ - ۱۳۹۷/۰۸/۲۱
به نظرم امثال شما با این ادبیاتت دهنت رو ببندی بهتر باشه تا دیگران
Iran, Islamic Republic of
08:42 - 1397/08/20
اینم ی شاهکاری برا خودش که هر روز عزاداری کنیم تا متولیان این مراسم لذت ببرن چی می شه ی روز هم که شده از این مراسم ها بکاهن و بگن یک هفته شادی کنید به خرج متولیان این مراسم عزاداری
پاسخ ها
کلب الحجّة
Italy
۲۰:۴۸ - ۱۳۹۷/۰۸/۲۳
مگه نداریم دهه شادی؟میگی نداریم،خوب پس گوش کن....
دهه مبعث ،عیدغدیرخم‌،عیدروزامامت،و.....
Iran, Islamic Republic of
08:46 - 1397/08/20
این کار یه فرقه انحرافیه علما هم ردش کردند
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۰۳:۱۹ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۷
بر اولی و دومی و سومی لعنت
Iran, Islamic Republic of
09:37 - 1397/08/20
نتیجه این طور عزاداری ساختن این بوده که نسل جوان سر خورده شده. این بدعت های جدید کار کسانی است که از این راه پول به جیب میزنن. اسلام دین اعتدال است نه دین عزاداری!!!!یه عده متهاجر فقط میخوان مردم کل سال عزاداری کنن و از این راه جیبهای خودشون رو بیشتر پر کنن
Iran, Islamic Republic of
09:42 - 1397/08/20
در نهایت برای ما فرقی نداره . با این اوضاع خراب اقتصادی که دولت بجان مردم انداخته ، هر روزمون محسنیه و محرم و صفره .
United States
10:35 - 1397/08/20
آقایان نوح وروضه خوان با پایان صفر قدری از درآمد هنگفتشان راازدست میدهند وبرای همین مدام درفکر سواستفاده از احساسات مذهبی مردم وعلاقه آنهابه اهل بیت هست برای همین میخواهند برروزهای عزاداری اضافه کنند .نه اینکه تمام سال مردم شاد وخوشحالن .
پاسخ ها
رضا آزادی خواه
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۰۴ - ۱۳۹۷/۰۸/۲۱
احسنت. آفرین
Iran, Islamic Republic of
13:01 - 1397/08/20
وااای بر کسایی که اسم این رو بزارن بدعت...
این یک عذاداری واقعیه و متاسفم واسه کسایی که اسم این رو بدعت میزارن..
ما اگه کل عذاداری ها رو بزاریم روی هم نهایتا سه یا چهار ماه بیشتر. نمیشه..
برید و هشت ماه شادی کنید
Iran, Islamic Republic of
15:51 - 1397/08/20
در کل سال برای شیعهروز های عزا 100 روز است و روز های شادی حدود 150 روز است
بنابراین نگید کل سال رو شیعیان عزاداری می کنن
Iran, Islamic Republic of
07:46 - 1397/08/27
من میگم بعد از حضرت زهرا ما۱۲.امام داشتیم ولی اونا معمولا بعد از صفر چنین چیزی نداشتن.حتی پیامبر فرمودن هر کس از آمدن ربیع خبر بدهد مرا خوشحال کرده و...اگه دوستان منبعی دارن بگن بریم مطالعه کنیم.
Iran, Islamic Republic of
03:19 - 1398/06/17
بر اولی و دومی و سومی لعنت.بر قاتل حضرت زهرا لعنت
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج